• Polish (Poland)
  • English (United Kingdom)
  • Hebrew (Israel)
Jesteś tutaj: Start > Jesziwa Lubelska

Jesziwa Lubelska

wtorek, 13 września 2011 12:58

Podczas wiedeńskiego kongresu Agudat Jisrael Szapiro zgłosił projekt dotyczący utworzenia nowoczesnej, wyższej uczelni talmudycznej. Jako miejsce na zorganizowanie jesziwy wybrano Lublin, z racji jego dawnych tradycji – funkcjonowania tu od XVI wieku jesziwy.

Już pod koniec 1923 roku utworzono w Lublinie “Keren ha-Tora” – Komitet Budowy Wyższej Uczelni Religijnej. Bogaty Żyd lubelski Szmul Ajchenbaum podarował Komitetowi niedawno nabyty plac o powierzchni 1,2 ha, u zbiegu ulic Unickiej i Lubartowskiej, z przeznaczeniem pod budowę. W dniach 22-28 maja 1924 roku odbyły się uroczystości położenia kamienia węgielnego pod przyszły budynek przy ulicy Lubartowskiej 57 (obecnie Lubartowska 85).

Uroczystości otwarcia Jesziwat Chachmej Lublin (w skrócie zwanej Jochel) odbyły się 24 i 25 czerwca 1930 roku. Poza tysiącami miejscowych Żydów, z całej Polski i z zagranicy przybyło około 10 tysięcy osób, w tym liczni rabini, cadycy, ponadto przedstawiciele centralnej administracji państwowej i wojska. Symbolicznymi aktami otwarcia były: przytwierdzenie mezuzy do ościeży głównych drzwi budynku (czego dokonał cadyk Jisrael Friedman z Czortkowa), przecięcie wstęgi (przez naczelnika Wydziału Bezpieczeństwa Publicznego, w imieniu wojewody), otwarcie drzwi złotym kluczem (przez młodego studenta jesziwy). Naturalnie Meir Szapira objął stanowisko rektora uczelni.

Gmach uczelni zaprojektował architekt Agenor Smoluchowski. Jego zewnętrzny wygląd pozostał zasadniczo niezmieniony do czasów obecnych; zachował się też plac przed budynkiem i część ogrodzenia z monumentalną bramą wjazdową.
Wnętrze budynku ma kubaturę 18310 m3. Pierwsze dwie kondygnacje (suterena i wysoki parter) mieściły kotłownię, magazyny i spiżarnie, pralnię z suszarnią, łaźnię z natryskami i mykwą, piekarnię mechaniczną, dwie kuchnie (mięsna i mleczna) i jadalnię; na drugiej kondygnacji były ponadto: kancelaria i biura, dwie czytelnie oraz sala z ogromną makietą Świątyni Jerozolimskiej z okresu herodiańskiego, ze szczegółowym opisem poszczególnych części, służąca jako pomoc dydaktyczna. Na trzeciej kondygnacji znajdowały się: biblioteka (na początku dysponująca około 13 tysiącami tomów książek i czasopism), sala konferencyjna, mieszkanie rektora, pokoje gościnne. Tu też, w południowej części, znajdowała się aula wykładowa, o powierzchni 200 m2, wysoka na dwie kondygnacje, wypełniona ławkami dla studentów. Stanowiła ona jednocześnie bóżnicę (dostępną także dla Żydów spoza uczelni). Kondygnacja czwarta i wyższe przeznaczone były na internat dla studentów. Przed budynkiem rozciągał się skwer, natomiast za budynkiem (od wschodu) urządzony był rozległy ogród z alejkami i ławkami, sukcesywnie obsadzany drzewami (których liczba doszła do kilkunastu tysięcy). Pod względem bazy dydaktycznej i lokalowej uczelnia była bardzo nowoczesna.

Wkroczenie Niemców do Lublina (18 września 1939 roku) położyło kres działalności jesziwy. Żydzi nie mieli już do niej wstępu. Budynek przejęty został na siedzibę żandarmerii wojskowej. Wyposażenie uczelni rozgrabiono bądź zniszczono.

Po wojnie, jesienią 1945 roku, posesja po jesziwie przejęta została przez państwo – jako tzw. mienie opuszczone – i przekazana nowopowstałemu Uniwersytetowi Marii Curie-Skłodowskiej. Następnie przejęła go Akademia Medyczna.

Jesienią 2003 roku posesja przekazana została Gminie Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie, do której obecnie należy budynek jesziwy. Od tego czasu sukcesywnie remontowane są pomieszczenia.

1 marca 2005 roku (21 adar I 5767) w auli jesziwy, po 67-letniej przerwie, odbyły się uroczystości jedenastego Sijum ha-Szas, na które przybyło kilkuset Żydów z różnych krajów. 22 stycznia 2006 roku nastąpiło oficjalne otwarcie częściowo wyremontowanych pomieszczeń jesziwy – jako siedziby filii Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie.

Opracował: Andrzej Trzciński

Więcej informacji o Jesziwie znajdą Państwo na stronie: http://lublin.jewish.org.pl/