• Polish (Poland)
  • English (United Kingdom)
  • Hebrew (Israel)
Jesteś tutaj: Start > Koszer

Koszer

poniedziałek, 12 września 2011 11:25

Koszer – fascynuje i inspiruje ludzi z różnych kultur od wielu wieków. Rzeczywiście sprawa nie jest aż tak prosta jakby się mogło wydawać. Możemy z łatwością wyobrazić sobie dwa identyczne ciasteczka, z których jedno jest koszerne, a drugie nie. Z rosnącym zdziwieniem podróżnicy po krajach, w których znajdują się duże społeczności żydowskie, odnajdują certyfikaty koszeru na wodzie, produktach chemicznych, kosmetykach, a nawet ubraniach czy książkach.

Koszerny znaczy właściwy, czyli zgodny z przepisami religijnymi zawartymi zarówno w Torze pisemnej, czyli Pięcioksięgu Mojżesza jak i w Torze Ustnej, czyli Misznie, Talmudzie i komentarzach do Nich, jak i tradycją religijną oraz rodzinną danej osoby.

Trzeba pamiętać, że styl zwany "żydowskim" w kuchni polskiej nie ma nic wspólnego z koszernością. Koszerna może być pizza, hamburger a niekoszerna ryba po żydowsku. Choć oczywiście można zrobić koszerną potrawę polskiej żydowskiej kuchni znanej i docenianej na świecie.

Nie tylko dwa ciasteczka (np. upieczone w innych formach) mogą różnić się, co do swojego statusu koszerności – może się zdarzyć, że dwóch ortodoksyjnych Żydów będzie różnie te ciasteczka oceniało. Może się zdarzyć, że to samo ciasteczko dla jednej osoby jest koszerne, a dla drugiej nie – jest to najzupełniej normalne zjawisko. Wszystko zależy więc od konsumenta. To on lub ona ostatecznie decyduje, jaki dany produkt ma status. W razie wszelkich wątpliwości kontaktujemy się z naszym rabinem lub rabinem miejsca, w którym się znajdujemy.

Koszerny – ten przymiotnik może się też odnosić do każdego przedmiotu. Szczególnie, jeśli są to przedmioty, które mogą być niekoszerne. Z jakiegoś powodu dany przedmiot może być zakazany. Ubranie może zawierać len i wełnę zmieszane razem, pasta do zębów może zawierać żelatynę zwierzęcą. Z drugiej strony każda wódka biała i każda woda bez dodatków są koszerne – poza świętem Pesach, kiedy to nie spożywamy hamecu – czyli żadnej formy produktów zbożowych poza macą i jej pochodnymi.

Certyfikaty koszerności to zjawisko stosunkowo młode. Pojawiło się wraz z przemysłem spożywczym i zbiorowym żywieniem. Producenci przetworów z warzyw i owoców mogą uzyskać go zdecydowanie łatwiej niż producenci produktów mlecznych, a mięsne wymagają stałego nadzoru i takich linii produkcyjnych obecnie w Polsce jest bardzo niewiele.

Certyfikatów koszerności jest bardzo, bo też judaizm nie stanowi monolitu; są Żydzi sefardyjscy, orientalni, aszkenazyjczycy, czyli Żydzi europejscy. Są Żydzi należący do świata chasydzkiego, są ortodoksyjni Żydzi, którzy żyją w sposób zupełnie nowoczesny. Mijając taką osobę na ulicy nawet Państwo by nie przypuszczali, że obok przechodzi ortodoksyjny Żyd lub Żydówka. Rabini zrzeszają się w specjalne organizacje, które przyjmują podobne standardy. Naczelny Rabin Polski i Warszawy jest członkiem międzynarodowej organizacji "Ortodox Union" - OU i produkty z Polski z Jego certyfikatem można znaleźć na całym świecie. Choć jest to jedna z większych organizacji tego typu – takich instytucji jest bardzo, bardzo wiele. Część z nich nie jest traktowana poważnie inne spożywane są chętnie przez zdecydowaną większość Żydów na świecie. Jest to kwestia zaufania, standardów i kompetencji rabinów, którzy z daną instytucją współpracują.

 

Inną kwestią jest sprawa odłamów judaizmu – niektórzy religijni Żydzi, na przykład Żydzi reformowani nie przejmują się zbytnio certyfikatami. Będą preferowali kuchnie wegetariańską, zaś produkty certyfikowane będą im służyły w sytuacjach rytuałów religijnych. Na przykład będą mówili błogosławieństwo tylko nad koszernym winem, ale przez resztę kolacji szabatowej będą delektowali się winami nie zwracając uwagi na ich status. Przecież jednak wiemy, że koszerność to to, co my uznajemy za właściwe. Nie jest w dobrym tonie mówić komuś "Przecież jesteś Żydem, jak ty możesz to jeść, przecież to nie jest koszerne." Każdy człowiek sam podejmuje decyzję (wraz ze swoimi rabinami, nauczycielami, czasem najbliższą rodziną czy przyjaciółmi lub szerszą społecznością) co je, a czego nie.

Organizatorzy żydowskich imprez i wszelkie inne osoby, które twierdzą, że jedzenie jest koszerne muszą być w stanie poinformować uczestników, kto jest osobą odpowiedzialną za koszer. Rabini i meszgijachowie (osoby nadzorujące bezpośrednio proces przygotowania produktów) powinni być dostępni dla osób przestrzegających koszeru by te mogły zadawać im pytania np. związane z indywidualnymi standardami i zasadami. W przypadku instytucji zbiorowego żywienia i przemysłu żywnościowego wymogi są o wiele bardziej rygorystyczne niż w przypadku osób prywatnych.

Człowiek w XXI wieku stoi przed wieloma wyborami, mamy mnóstwo produktów i choć w Polsce rynek koszerny jest stosunkowo mały ilość produktów dostępnych, choć ta oferta stopniowo wzrasta. Jest wiele produktów, które są koszerne i nie wymagają certyfikatów – osoby zainteresowane – zapraszamy do zapoznania się z listą produktów koszernych umieszczoną na naszej stronie.

W Warszawie jest kilka miejsc, w których można zjeść koszerny posiłek. Jest stołówka koszerna tuż koło Synagogi Nożyków, gdzie można zjeść koszerny posiłek zdrowy, smaczny i w przystępnej cenie. W budynku synagogi znajduje się też koszerny sklep.

Produkty koszerne, szczególnie mięso ze względu na skomplikowany proces przygotowania go oraz bardzo surowe wymogi uboju jest droższy zwykle od dwóch do trzech razy niż mięso nie koszerne.

Więcej na temat koszerności, produktów koszernych, przepisów kuchni żydowskiej znajdziecie państwo na stronie www.jewish.org.pl – zapraszamy i na zdrowie!

Miriam Gonczarska