Stary Cmentarz w Lublinie

Stary Cmentarz w Lublinie to najstarszy z istniejących cmentarzy żydowskich w Polsce, jeden z najcenniejszych zabytków Polski i Europy, a jego historia sięga XVI wieku. Cmentarz stanowi cel nie tylko sentymentalnych, ale przede wszystkim religijnych pielgrzymek Żydów z Polski i z zagranicy.

Fundacja Chrońmy cmentarze żydowskie w Lublinie

 

Lublin był ważnym ośrodkiem nauki i religii żydowskiej. W Lublinie powstała jedna z pierwszych w Polsce drukarni hebrajskich, znana w całej żydowskiej Europie jesziwa, w Lublinie obradował Sejm Czterech Ziem – centralny ośrodek samorządu żydowskiego w I Rzeczypospolitej.

Początki tzw. starego cmentarza żydowskiego, położonego na wzgórzu zwanym Grodzisko, są trudne do ustalenia. Do przełomu wieków XIII i XIV na owym wzgórzu, otoczonym wówczas rozlewiskami dwu rzek, funkcjonował gród warowny (stąd późniejsza nazwa Grodzisko). Następnie miasto obwarowane murami rozlokowało się na wzgórzu Staromiejskim.

Fundacja Chrońmy cmentarze żydowskie w Lublinie

 

Spośród tysięcy nagrobków pozostało (w różnym stopniu uszkodzonych) ponad dwieście: 12 z XVI w., ponad 60 z XVII w., ponad 80 z XVIII w. i ponad 70 z XIX w. Znajdują się one w dwu skupiskach w północnej oraz środkowej części cmentarza, pozostały obszar jest zupełnie pozbawiony nagrobków. Macewy te reprezentują przemiany kształtu, zdobnictwa, liternictwa oraz treści i formy inskrypcji z okresu ponad 300 lat. Oprócz najstarszej z zachowanych na właściwym miejscu macew w obecnych granicach Polski (na grobie Jaakowa Kopelmana ben Jehuda ha-Lewi, zm. w 1541 r.), przetrwały nagrobki wielu koryfeuszy lubelskiej gminy, m. in. Szaloma Szachny ben Josef (zm. w 1558 r.), Szlomy ben Jechiel Luria (zwany Maharszal, zm. w 1573 r.), Awrahama ben Chajim Heilpern (zm. w 1762 r.), Jaakowa Jicchaka ben Eliezer ha-Lewi Horowic (zm. w 1815 r.).

W 2010 roku Gmina Wyznaniowa Żydowska w Warszawie powołała do życia Fundację „Chrońmy Cmentarze Żydowskie w Lublinie”, której w grudniu 2011 roku Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP przekazał prawo własności Cmentarza. Dzięki datkom oraz wsparciu finansowemu ze strony Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie i Wojewódzkiego Lubelskiego Konserwatora Zabytków w okresie letnim i jesiennym prowadzone są prace konserwatorsko-restauratoskie cmentarnego muru. Fundacja prowadzi także prace porządkowe na terenie cmentarza.

Wstęp na Cmentarz: 10 zł (opłata oraz odbiór kluczy na Cmentarz w recepcji Hotelu Ilan przy ul. Lubartowskiej 85).