Cmentarz Żydowski na Bródnie

Pośrodku dzikiego lasu odkrywamy największe na świecie pryzmy macew – to wszystko co pozostało na powierzchni ziemi z cmentarza, na którym pomiędzy 1743 a 1940 rokiem pochowano około 320 000 osób.

Oficjalnie cmentarz powstał w 1780 roku, kiedy król Stanisław Poniatowski wydzierżawił piaszczyste tereny wpływowemu przedsiębiorcy, Szmulowi Zbytkowerowi z przeznaczeniem na żydowskie miejsce spoczynku. Była to długo oczekiwana wiadomość dla warszawskich i praskich Żydów, którzy  swoich zmarłych przewozili do miejscowości odległych o kilkadziesiąt kilometrów. Był to impuls rozwojowy dla społeczności żydowskiej na Pradze. Od momentu powstania nekropolii przy ul. Okopowej w 1806 roku rozpoczął się proces, w wyniku którego bródnowski cmentarz stał się miejscem pochówku uboższej części żydowskiej społeczności Warszawy.

Ostatnie pogrzeby miały miejsce przed zamknięciem getta warszawskiego 16 listopada 1940 roku. Dwa lata później Niemcy rozebrali ogrodzenie cmentarza, otwierając drogę do jego dewastacji. W latach powojennych na polecenie władz komunistycznych ocalałe nagrobki wyrwano. Część z nich użyto jako materiał budowlany, a część przygotowano do wywiezienia. Teren cmentarza przeznaczono na park. Na opustoszałych wydmach wysiano las, który do niedawna był miejscem spotkań alkoholowych i wyprowadzania psów.

Dopiero w połowie lat osiemdziesiątych staraniem Fundacji Rodziny Nissenbaumów wzniesiono ogrodzenie wraz z monumentalną bramą ozdobioną płaskorzeźbami. Niestety część cmentarza wraz z pochówkami pozostała poza jego obecnym obrębem.

W 2012 roku cmentarz został odzyskany przez Gminę Wyznaniową Żydowską w Warszawie, która odbudowała istniejące ogrodzenie, wybudowała pawilony wystawowy i sanitarny. W styczniu 2018 planowane jest otwarcie wystawy poświęconej historii bródnowskiej nekropolii oraz zagadnieniu śmierci w kulturze żydowskiej.

 

ul. św. Wincentego 15, 03-505 Warszawa
tel.:  (+48) 22 678 74 53, (+48) 504 906 258
email: brodno@jewish.org.pl
Wstęp: 5 zł
Wejście tylko po uprzednim umówieniu zwiedzania.

Oprowadzanie w języku polskim: 30 zł
Oprowadzanie w języku angielskim: 60 zł

Baza danych z nagrobków spisanych na cmentarzu żydowskim na Bródnie:

http://cemetery.jewish.org.pl/list/c_42