Cmentarz Żydowski na Bródnie

Pośrodku dzikiego lasu odkrywamy największe na świecie składowisko macew – to wszystko co pozostało na powierzchni ziemi z jednego z największych cmentarzy żydowskich na świecie. Pomiędzy 1743 a 1940 r. pochowano tu około 250 000 osób. Cmentarz podzielony był na 86 sektorów a jego powierzchnia wynosiła 14,6 ha. Obecne ogrodzenie chroni działkę o powierzchni 13,5 ha. Niestety część cmentarza pozostaje poza władaniem Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie przez co szczątki i miejsce pochówku kilku tysięcy osób wystawionych jest na permanentne bezczeszczenie.

Oficjalnie cmentarz powstał w 1780 r., kiedy król Stanisław Poniatowski wydzierżawił jego teren wpływowemu przedsiębiorcy, Szmulowi Zbytkowerowi z przeznaczeniem na żydowskie miejsce spoczynku. Była to długo oczekiwana wiadomość dla warszawskich i praskich Żydów, którzy  swoich zmarłych przewozili do miejscowości odległych o kilkadziesiąt kilometrów.

Pochówków zaprzestano wraz zamknięciem getta warszawskiego w dniu 16 listopada 1940 r. Pomiędzy 1948 a 1951 r. na polecenie władz komunistycznych ocalałe jeszcze nagrobki wyrwano. Część z nich użyto jako materiał budowlany, a część przygotowano do wywiezienia. Obecnie kilkadziesiąt tysięcy macew tworzy nierzeczywisty krajobraz tego miejsca. Teren cmentarza przeznaczono na park, a na opustoszałych wydmach wysiano las.

Dopiero w połowie lat osiemdziesiątych staraniem Fundacji Rodziny Nissenbaumów wzniesiono ogrodzenie wraz z monumentalną bramą ozdobioną płaskorzeźbami oraz wybrukowano aleję główną.

W grudniu 2012 r. cmentarz został odzyskany przez Gminę Wyznaniową Żydowską w Warszawie, która odbudowała ogrodzenie i wzniosła pawilony. W lutym 2018 r. otwarto wystawę „Bejt almin – dom wieczności” poświęconą historii bródnowskiej nekropolii oraz zagadnieniu śmierci i pogrzebu w kulturze żydowskiej.

ul. św. Wincentego 15, 03-505 Warszawa
tel.:  (+48) 22 678 74 53, (+48) 504 906 258
email: brodno@jewish.org.pl

Wstęp: 10 zł

Cmentarz i wystawa otwarte są:

od niedzieli do czwartku  10.00-16.00

oraz w piątek 10.00-14.00
Ostatnie wejście na 30 minut do zamknięcia.
W święta polskie i żydowskie cmentarz i wystawa są zamknięte.
Po umówieniu istnieje możliwość oprowadzenia grupy:
 w języku polskim – 100 zł
w języku angielskim – 200 zł

Baza danych z nagrobków spisanych na cmentarzu żydowskim na Bródnie:

http://cemetery.jewish.org.pl/list/c_42