Cmentarz Żydowski na Bródnie

Pośrodku dzikiego lasu odkrywamy największe na świecie pryzmy macew – to wszystko co pozostało na powierzchni ziemi z cmentarza, na którym pomiędzy 1760 a 1940 rokiem pochowano ponad 300 000 osób.

Oficjalnie cmentarz powstał w 1780 roku, kiedy król Stanisław Poniatowski wydzierżawił piaszczyste tereny wpływowemu przedsiębiorcy, Szmulowi Zbytkowerowi z przeznaczeniem na żydowskie miejsce spoczynku. Była to długo oczekiwana wiadomość dla warszawskich i praskich Żydów, którzy  swoich zmarłych przewozili do miejscowości odległych o kilkadziesiąt kilometrów. Był to impuls rozwojowy dla społeczności żydowskiej na Pradze. Od momentu powstania nekropolii przy ul. Okopowej w 1806 roku rozpoczął się proces, w wyniku którego bródnowski cmentarz stał się miejscem pochówku uboższej części żydowskiej społeczności Warszawy.

Ostatnie pogrzeby, o których wiadomo, miały miejsce przed zamknięciem getta warszawskiego w listopadzie 1940 roku. Dwa lata później Niemcy rozebrali ogrodzenie cmentarza, otwierając drogę do jego dewastacji. W latach powojennych na polecenie władz komunistycznych ocalałe nagrobki wyrwano. Część z nich użyto jako materiał budowlany, a część przygotowano do wywiezienia. Teren cmentarza przeznaczono na park. Na opustoszałych wydmach wysiano las, który do niedawna był miejscem spotkań alkoholowych i wyprowadzania psów.

Dopiero w połowie lat osiemdziesiątych staraniem Fundacji Rodziny Nissenbaumów wzniesiono ogrodzenie wraz z monumentalną bramą ozdobioną płaskorzeźbami. Niestety część cmentarza wraz z pochówkami pozostała poza jego obecnym obrębem.

W 2012 roku cmentarz został odzyskany przez Gminę Wyznaniową Żydowską w Warszawie, która odbudowała istniejące ogrodzenie i prowadzi obecnie prace nad wykończeniem pawilonu wystawowego, w którym prezentowane będą dzieje bródnowskiej nekropolii.

ul. św. Wincentego 15, 03-505 Warszawa
tel.: (+48) 504 906 258
email: brodno@jewish.org.pl
Wstęp: 5 zł (cegiełka)
Wejście tylko po uprzednim umówieniu zwiedzania.

Oprowadzanie w języku polskim: 30 zł
Oprowadzanie w języku angielskim: 60 zł