Cmentarze gminy

Razem z Komisją Rabiniczną sprawujemy religijną pieczę nad 79 cmentarzami objętymi zasięgiem terytorialnym warszawskiej Gminy Żydowskiej.

Warszawa, Cmentarz przy ul. Okopowej 

Cmentarz został założony w 1806 r., jego obecna powierzchnia to 33.5 ha. Ze względu na wysokie opłaty obowiązujące na tym cmentarzu przed wojną, uznawany był za cmentarz dla zamożnych Żydów. Jest podzielony na kilka kwater: ortodoksyjną, reformowaną, dziecięcą, porządkową, wojskową i gettową. Ortodoksyjna kwatera jest dodatkowo podzielona na część kobiecą i męską oraz specjalną do chowania świętych ksiąg. Obecnie zachowanych jest około 90 tysięcy macew oraz ogrodzenie z cegły wokół cmentarza. Cmentarz jest wpisany do rejestru zabytków. Od 2014 r. na mocy decyzji Prezydenta RP, nekropolia ta jest uznana za pomnik historii.

Godziny otwarcia:
pon – czw: 10.00 – 17.00
pt: 9.00 – 13.00
nd: 9.00 – 16.00

ul. Okopowa 49/51, 01-043 Warszawa

tel.: (+48) 22 838 26 22

Wstęp: 10 zł

W święta żydowskie i polskie cmentarz jest nieczynny.

Baza danych pozyskana z nagrobków na cmentarzu żydowskim przy ul. Okopowej:

http://cemetery.jewish.org.pl/list/c_1

Warszawa, Cmentarz na Bródnie 

Pośrodku dzikiego lasu odkrywamy największe na świecie składowisko macew – to wszystko co pozostało na powierzchni 14 ha ziemi z cmentarza, na którym pomiędzy 1743 a 1940 r. pochowano około 250 000 osób.

Oficjalnie cmentarz powstał w 1780 r., kiedy król Stanisław Poniatowski wydzierżawił jego teren wpływowemu przedsiębiorcy, Szmulowi Zbytkowerowi z przeznaczeniem na żydowskie miejsce spoczynku. Była to długo oczekiwana wiadomość dla warszawskich i praskich Żydów, którzy  swoich zmarłych przewozili do miejscowości odległych o kilkadziesiąt kilometrów.

Pochówków zaprzestano wraz zamknięciem getta warszawskiego w dniu 16 listopada 1940 r. W latach powojennych na polecenie władz komunistycznych ocalałe jeszcze nagrobki wyrwano. Część z nich użyto jako materiał budowlany, a część przygotowano do wywiezienia. Obecnie kilkadziesiąt tysięcy macew tworzy nierzeczywisty krajobraz tego miejsca. Teren cmentarza przeznaczono na park, a na opustoszałych wydmach wysiano las.

Dopiero w połowie lat osiemdziesiątych staraniem Fundacji Rodziny Nissenbaumów wzniesiono ogrodzenie wraz z monumentalną bramą ozdobioną płaskorzeźbami. Niestety część cmentarza wraz z pochówkami pozostała poza jego obecnym obrębem.

W 2012 r. cmentarz został odzyskany przez Gminę Wyznaniową Żydowską w Warszawie, która odbudowała ogrodzenie i wybudowała pawilony. W lutym 2018 r. otwarto wystawę „Bejt almin – dom wieczności” poświęconą historii bródnowskiej nekropolii oraz zagadnieniu śmierci w kulturze żydowskiej.

ul. św. Wincentego 15, 03-505 Warszawa
tel.:  (+48) 22 678 74 53, (+48) 504 906 258
email: brodno@jewish.org.pl

Wstęp: 10 zł

Cmentarz i wystawa otwarte są:

ndz.-czw. 10.00-16.00

piątek 10.00-14.00
Ostatnie wejście na 30 minut do zamknięcia.
W święta polskie i żydowskie cmentarz i wystawa są zamknięte.
Po umówieniu istnieje możliwość oprowadzenia grupy:
w języku polskim – 100 zł
w języku angielskim – 200 zł

 

Baza danych z nagrobków spisanych na cmentarzu żydowskim na Bródnie:

http://cemetery.jewish.org.pl/list/c_42

Biała Podlaska, ul. Nowa

Cmentarz założony na początku XIX wieku, został całkowicie zniszczony w czasie II wojny światowej. Niemcy wykorzystali macewy do budowy dróg. Zachowały się jedynie 3 zniszczone nagrobki. Obecnie powierzchnia cmentarza wynosi 2.6 ha. Na jego terenie znajduje się pomnik upamiętniający cmentarz oraz  Żydów Białej Podlaskiej. Jest wpisany do rejestru zabytków, a w 1988 roku został ogrodzony, jednak w niewłaściwym miejscu. Gmina Żydowska planuje wykonać nowe, prawidłowo zlokalizowane ogrodzenie.

Góra Kalwaria, ul. Zakalwaria

Cmentarz został założony na początku XIX wieku. Na jego terenie znajduje się ohel cadyka Altera. W czasie II wojny światowej Niemcy wywieźli wszystkie macewy i rozebrali ohel, pozyskany w ten sposób materiał wykorzystali w celach budowlanych. Obecnie cmentarz jest wpisany do rejestru zabytków, jest ogrodzony, a jego powierzchnia wynosi 1.2 ha.

Możliwe jest zwiedzanie cmentarza po wcześniejszym umówieniu.
tel.: (+48) 510 233 442
email: blicharzm@jewish.org.pl

Karczew, ul. Otwocka

Cmentarz został założony w XIX wieku. na piaszczystym wzniesieniu. Podczas II wojny światowej, Niemcy rozstrzeliwali w tym miejscu Żydów, chowano tutaj również zmarłych z getta. Macewy były używane jako budulec nie tylko w trakcie, ale także po wojnie. Cmentarz jest ogrodzony, jego obecna powierzchnia wynosi 1.7 ha, zachowanych jest 150 macew.

Lublin, ul. Leszczyńskiego (Wieniawa)

Cmentarz został założony w XVIII wieku na wysokiej skarpie. Pochówki odbywały się tu do wybuchu II wojny światowej. W 1940 roku Niemcy całkowicie zniszczyli cmentarz, wykorzystując macewy jako materiał budowlany. Po wojnie odzyskano część macew i przeniesiono na tzw. nowy cmentarz żydowski przy ul. Walecznych w Lublinie. Obecnie cmentarz zajmuje powierzchnię 0.7 ha, nie jest ogrodzony. Nie zachowały się widoczne ślady po nim. O jego istnieniu informuje pomnik upamiętniający cmentarz oraz Żydów Lublina i okolic.

Łomazy, ul. Brzeska

Na cmentarzu założonym w XVII wieku znajdują się dwie zbiorowe mogiły z okresu likwidacji getta, w których pochowanych jest blisko 2000 Żydów. Cmentarz ma powierzchnię 1.4 ha, jest ogrodzony, Zachowały się na nim pojedyncze, zniszczone macewy. W 1988 r. został postawiony pomnik upamiętniający ofiary II wojny światowej. Na mocy ugody pomiędzy Gminą Wyznaniową Żydowską a lokalnymi władzami, miasto Łomazy zajmuje się utrzymaniem cmentarza.

Łuków, ul. Warszawska

Cmentarz został założony w II połowie XIX wieku. W czasie II wojny światowej Niemcy nakazali chować zmarłych w pobliskim lesie, a na terenie cmentarza dokonywali egzekucji Żydów. Obecnie cmentarz ma powierzchnię 0.35 ha, zachowane macewy zostały ułożone w formie lapidarium. Cmentarz został ogrodzony w 2015 roku.

Mińsk Mazowiecki, ul. Dąbrówki

Na cmentarzu, założonym w 1870 roku ,jest pochowany słynny cadyk Jakow Perłow z Mińska Mazowieckiego. W 1967 roku wzniesiony został pomnik upamiętniający ofiary Zagłady z tego terenu. Cmentarz jest wpisany do rejestru zabytków. Obecnie ma powierzchnię 1 ha, zachowało się około 500 macew w oryginalnym podziale na kwatery. W 2016 roku Gmina Wyznaniowa Żydowska w Warszawie ogrodziła cmentarz dzięki funduszom European Jewish Cemeteries Initiative (ESJF).

Otwock – Anielin, ul. Czerwonej Drogi

Cmentarz, założony na początku XX wieku, był przeznaczony przede wszystkim dla pacjentów pobliskiego szpitala gruźliczego i sanatorium. W latach 70. przez teren cmentarza przeprowadzono linię wysokiego napięcia, która w dużej części go zniszczyła. Obecnie zachowanych jest ok. 900 macew na terenie 1.75 ha. Cmentarz jest wpisany do rejestru zabytków, nie jest ogrodzony, a jego granice wyznaczają głazy.

Radzyń Podlaski, ul. Lubelska

Cmentarz został założony na początku XX wieku. Podczas II wojny światowej Niemcy dokonywali tu egzekucji, a po likwidacji getta całkowicie go zniszczyli. Macewy były wykorzystywane jako budulec nie tylko w czasie wojny, ale też po jej zakończeniu. Obecnie cmentarz jest ogrodzony, zajmuje powierzchnię 6,6 tys. m2, zachowały się nieliczne macewy.

Siedlce, ul. Szkolna

Cmentarz został założony w 1807 roku, znajduje się na nim masowy grób ofiar pogromu w 1906 roku oraz aż 18 zbiorowych mogił z okresu II wojny światowej. Obecnie cmentarz ma powierzchnię 3.4 ha, jest ogrodzony. Zachowało się około 1000 macew.

Śniadków Górny (Sobienie Jeziory)

Cmentarz został założony w 1860 roku. Chowani tu byli nie tylko Żydzi ze Śniadkowa Górnego, ale również zmarli z otwockiego ośrodka gruźliczego i sanatorium. W czasie II wojny światowej Niemcy całkowicie zniszczyli cmentarz. Macewy zostały wykorzystane jako płyty chodnikowe wokół pobliskiej plebanii, która w czasie wojny została przekształcona w siedzibę gestapo. W 2009 roku. udało się odzyskać większość macew z terenu plebanii. Zostały one przywiezione na cmentarz. Obecnie jego powierzchnia wynosi 1 ha, cmentarz nie jest ogrodzony, znajduje się w lesie. Jest wpisany do rejestru zabytków.

Węgrów, ul. Joselewicza

Cmentarz został założony na początku XVIII wieku. Służył warszawskim Żydom, zanim powstał cmentarz na Pradze. Obecna powierzchnia wynosi 0.4 ha, nie zachowały się widoczne ślady cmentarza. Jego istnienie upamiętnia lapidarium utworzone z zachowanych macew. Teren nie jest ogrodzony.