Język

Współczesny język hebrajski, którym posługują się mieszkańcy Izraela, to kolejne wcielenie starożytnego języka, który narodził się na Bliskim Wschodzie wśród języków semickich. Z innymi językami w tej grupie łączy go pewna specyficzna cecha – słowa zbudowane są w oparciu o rdzenie (hebr.szoraszim) składające się z trzech spółgłosek.

Alfabet, którego używamy dziś do zapisywania współczesnego hebrajskiego, lecz którym jest zapisany również tekst hebrajskiej Biblii (Tanach), to alfabet spółgłoskowy. W biblijnym hebrajskim mamy do dyspozycji wokalizację (hebr. nikud), system znaków diakrytycznych, za pomocą których zapisuje się samogłoski. Współcześnie wokalizację znajdziemy tylko w tekstach przeznaczonych dla osób uczących się czytać po hebrajsku. Inną cechą charakterystyczną, wspólną dla języków semickich, jest zapis od strony prawej do lewej.

Przyjmuje się, że hebrajski funkcjonował jako język mówiony w okresie, gdy Żydzi zamieszkiwali w starożytności Ziemię Izraela – od czasu, gdy plemiona żydowskie osiadły w Kanaanie do zburzenia Drugiej Świątyni. W późniejszych okresach hebrajski rozwijał się jako język mędrców Talmudu, średniowiecznej poezji żydowskiej, rozpraw naukowych i religijnych i oczywiście modlitwy oraz liturgii. Występował nadal także jako język mówiony, służąc za swego rodzaju lingua franca dla wykształconych Żydów z rozmaitych części świata.

Ideę odrodzenie hebrajskiego jako języka narodowego Żydów zawdzięczamy Haskali, czyli tak zwanemu „oświeceniu żydowskiemu” – ruchowi, który rozwinął się w Europie na przełomie XVIII i XIX wieku. Związani z nim twórcy początkowo pragnęli opierać się jedynie na klasycznym języku biblijnym, jednak po pewnym czasie to nastawienie zmieniło się i do rodzącego się hebrajskiego współczesnego włączono także elementy z innych odmian języka, jak również zaczęto tworzyć nowe słowa. W języku hebrajskim powstawały pierwsze czasopisma i gazety codzienne, utwory literackie (zarówno oryginalne, jak i przekłady), słowniki i dzieła naukowe.

Jedną z najważniejszych postaci w odrodzeniu języka hebrajskiego był Eliezer Ben Jehuda, XIX-wieczny językoznawca, dziennikarz i pisarz, współzałożyciel Akademii Języka Hebrajskiego, twórca jednego z pierwszych słowników współczesnego hebrajskiego. Był także prekursorem metody nauczania hebrajskiego po hebrajsku (iwrit be-iwrit), z powodzeniem stosowanej do dziś w izraelskich ulpanach (szkołach językowych). Wprowadził też do języka wiele nowych słów, bez których nie wyobrażamy sobie dzisiaj hebrajskiego.

Z czasem, gdy wraz z kolejnymi alijami (imigracjami) do Ziemi Izraela przybywali coraz liczniej żydowscy osadnicy i powiększała się grupa ludzi, dla których hebrajski był naturalnym sposobem porozumiewania się, język ten stał się jednym z głównych języków, jakimi mówiono na terenach Mandatu Brytyjskiego, a w 1922 roku został oficjalnie uznany za język urzędowy. Od tamtej pory wszyscy Żydzi przybywający do Ziemi Izraela, a po 1948 r. do państwa Izrael, czy to jako imigranci czy turyści, stykają się w każdej dziedzinie życia z hebrajskim jako naturalnie żywym, dynamicznym językiem potocznym.

Fundacja im. prof. Mojżesza Schorra w Warszawie od wielu lat prowadzi kursy współczesnego języka hebrajskiego dla wszystkich chętnych, na wielu poziomach zaawansowania. Zajęcia prowadzą doświadczeni lektorzy i native speakers, korzystający z materiałów i pomocy dydaktycznych opracowanych w Izraelu. Zajęcia grupowe odbywają się na ogół w trybie stacjonarnym, popołudniami, możliwe są również zajęcia indywidualne. Szczegółowych informacji na temat terminów i organizacji zajęć udzielają pracownicy Fundacji ( tel. 22 620 34 96, e-mail: schorr@jewish.org.pl oraz na profilu Fundacji na Facebooku).